بازگشت بومی یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین رمان‌های تامس هاردی است که نخستین‌بار در سال ۱۸۷۸ منتشر شد. داستان در منطقه‌ای خیالی به نام اگدن هیث در وسکس می‌گذرد؛ سرزمینی وسیع، بادخیز و رازآلود که در این رمان چیزی فراتر از یک مکان است و تقریباً به یکی از شخصیت‌های اصلی داستان تبدیل می‌شود. هاردی طبیعت این منطقه را چنان زنده و قدرتمند توصیف می‌کند که سرنوشت و زندگی انسان‌ها در برابر آن کوچک و شکننده به نظر می‌رسد.

داستان با بازگشت کلیم یوب‌رایت از پاریس به زادگاهش آغاز می‌شود؛ مردی تحصیل‌کرده که زندگی شهری را رها کرده و تصمیم گرفته به محیطی بازگردد که ریشه‌هایش در آن قرار دارد. اما بازگشت او ساده نیست. در این میان یوستاسیا وایل، زنی بلندپرواز و ناآرام که از زندگی محدود در اگدن هیث گریزان است، به کلیم دل می‌بندد و او را راهی برای فرار از زندگی یکنواخت خود می‌بیند. در کنار این دو، توماسین، دیمون وایلدیو و چند شخصیت دیگر قرار دارند و روابط عاطفی پیچیده‌ی میان آن‌ها به تدریج به مجموعه‌ای از انتخاب‌های اشتباه، سوءتفاهم، حسرت و تراژدی منتهی می‌شود.

یکی از مهم‌ترین مضمون‌های بازگشت بومی، کشمکش میان خواسته‌های فرد و نیروهای بیرونی است. شخصیت‌های هاردی آرزوهایی دارند که همیشه با شرایط زندگی، جامعه و طبیعت اطرافشان هماهنگ نیست. یوستاسیا رؤیای زندگی در جایی بزرگ‌تر و آزادتر را در سر دارد؛ کلیم می‌خواهد مسیر متفاوتی برای زندگی خود انتخاب کند؛ اما هرکدام در نهایت با محدودیت‌هایی روبه‌رو می‌شوند که کنترل کامل سرنوشت را از آن‌ها می‌گیرد. هاردی از همین طریق به نقش شانس، انتخاب، سرنوشت و پیامدهای تصمیم‌های انسانی می‌پردازد.

در این میان، تقابل فرد با جامعه نیز اهمیت زیادی دارد. شخصیت‌های اصلی تا حدی از جامعه‌ی سنتی اگدن هیث فاصله گرفته‌اند و با باورها و ارزش‌های رایج آن هماهنگ نیستند. پژوهش‌های ادبی درباره‌ی رمان نشان داده‌اند که هاردی چگونه شخصیت‌های اصلی را میان فردیت و فشار جامعه قرار می‌دهد؛ جامعه‌ای که می‌تواند رفتار و انتخاب‌های کسانی را که متفاوت هستند، محدود و قضاوت کند.

اهمیت این اثر در ادبیات انگلیسی تنها به داستان عاشقانه‌ی آن محدود نمی‌شود. هاردی در این رمان تصویری پیچیده از طبیعت، جامعه، طبقه، عشق و سرنوشت ارائه می‌دهد و از محیط طبیعی به شکلی استفاده می‌کند که گویی خود طبیعت در سرنوشت انسان‌ها دخالت دارد. پژوهشگران همچنین بر نقش اگدن هیث به‌عنوان نیرویی تعیین‌کننده در ساختار رمان تأکید کرده‌اند. همین پیوند میان طبیعت و روان انسان، در کنار شخصیت‌پردازی قدرتمند هاردی، باعث شده بازگشت بومی همچنان یکی از آثار مهم ادبیات کلاسیک انگلیسی باقی بماند.