کتاب «اردشیرنامه» اثر اردشیر رستمی مجموعه‌ای متفاوت از طرح‌ها و نوشته‌هایی است که در مرز میان هنرهای تجسمی و ادبیات شکل گرفته‌اند. این کتاب که توسط نشر دنیای نو منتشر شده، حاصل نگاه هنرمندی است که با چند خط ساده و چند جمله کوتاه می‌کوشد مخاطب را به تأمل درباره چیزهای ظاهراً ساده زندگی دعوت کند.

طراحی از کهن‌ترین شیوه‌های بیان انسانی است؛ از نقوش ابتدایی بر دیوار غارها گرفته تا فرم‌های پیچیده و متنوع هنر معاصر. در طول تاریخ، انسان‌ها با خطوطی ساده توانسته‌اند هم خیال و رؤیا و هم تجربه‌های واقعی زندگی را ثبت کنند. «اردشیرنامه» نیز در همین سنت قرار می‌گیرد؛ کتابی که نشان می‌دهد گاهی یک طرح ساده می‌تواند حامل اندیشه‌ای عمیق یا احساسی پنهان باشد.

در این کتاب، اردشیر رستمی بارها به سراغ یک شکل آشنا: قوری رفته است. او با تغییر دادن فرم این شیء ساده و ایجاد پیچ‌وتاب‌های گوناگون در آن، مجموعه‌ای از طرح‌های متنوع خلق کرده است. هر قوری در ظاهر ساده است، اما تفاوت‌های ظریف میان آن‌ها باعث می‌شود هرکدام معنایی تازه پیدا کنند؛ گویی هر طرح روایت کوتاهی از نگاه هنرمند به جهان پیرامونش است.

در کنار این طرح‌ها، جملات کوتاهی از خود رستمی آمده است. این جمله‌ها معمولاً ساده و روزمره به نظر می‌رسند، اما اغلب در دل همین سادگی، معنایی عمیق یا تأملی ظریف پنهان است. این نوشته‌ها لزوماً توضیح مستقیم طرح‌ها نیستند، اما میان کلمات و تصاویر رابطه‌ای معنایی شکل می‌گیرد که فضای کلی کتاب را کامل می‌کند.

عنوان «اردشیرنامه» یادآور منظومه‌ای کهن با همین نام است که در قرن هشتم هجری توسط شاهین شیرازی سروده شده بود. با این حال، کتاب رستمی نه یک اثر کلاسیک و نه یک متن پژوهشی است، بلکه بیشتر تجربه‌ای شخصی و هنری است که از پیوند طراحی و نوشتن شکل گرفته است. خود رستمی این مجموعه را به «جویندگان تازگی، آنان که تسلیم گذشته نمی‌شوند» تقدیم کرده است.

داستان شکل‌گیری این کتاب نیز جالب است. رستمی گفته است که در یکی از شب‌های تابستان سال ۱۳۸۶ که خوابش نمی‌برد، تا صبح ۱۱۵ طرح از قوری کشید. این قوری‌ها ساده بودند اما هرکدام حالتی پیچیده و متفاوت داشتند. سپس برای آن‌ها جملاتی نوشت؛ برخی از این جمله‌ها بسیار ساده و آشنا بودند، اما چون از دل تجربه‌های شخصی او آمده بودند، همان‌گونه باقی ماندند. آن سال برای رستمی دوره‌ای دشوار و سرشار از دگرگونی‌های روحی و فکری بود و این طرح‌ها و نوشته‌ها بازتابی از همان تجربه‌ها به شمار می‌آیند.

یکی از ویژگی‌های برجسته آثار اردشیر رستمی سادگی آگاهانه آن‌هاست. چه در خطوط طراحی و چه در جملات کوتاهش، او همواره به دنبال بیان ساده است. اما این سادگی به معنای سطحی بودن نیست؛ برعکس، بسیاری از آثار او نشان می‌دهند که چگونه می‌توان با کمترین عناصر، بیشترین معنا را منتقل کرد. در «اردشیرنامه» نیز همین نگاه دیده می‌شود: تکرار یک فرم واحد و در عین حال تنوع بی‌پایان در معنا و برداشت.

در واقع، این کتاب تلاشی است برای دیدن دوباره چیزهایی که آن‌قدر با آن‌ها روبه‌رو شده‌ایم که دیگر به آن‌ها فکر نمی‌کنیم. رستمی با طرح‌ها و جمله‌های کوتاهش تلاش می‌کند از امور روزمره آشنازدایی کند و ما را به زاویه‌ای تازه از نگاه به جهان ببرد؛ جهانی که در آن تلخی و شادی، مهربانی و خشونت، امید و ناامیدی همگی در کنار هم حضور دارند.

«اردشیرنامه» کتابی است که مخاطب آن تنها علاقه‌مندان هنرهای تجسمی نیستند. حتی کسانی که آشنایی خاصی با طراحی ندارند نیز می‌توانند با فضای آن ارتباط برقرار کنند، زیرا زبان این کتاب زبانی ساده و انسانی است؛ زبانی که از دل تجربه‌های روزمره برمی‌آید.

اردشیر رستمی، متولد سال ۱۳۴۹ در تبریز، به عنوان طراح، کاریکاتوریست و تصویرگر شناخته می‌شود، اما فعالیت‌های هنری او به همین حوزه‌ها محدود نمانده است. او در سال‌های اخیر در زمینه‌هایی چون مجسمه‌سازی، نوشتن و حتی بازیگری نیز فعالیت داشته و با نشریات مختلف همکاری کرده است. از دیگر کتاب‌های او می‌توان به «تلنگر»، «درخت‌ها ایستاده سفر می‌کنند»، «شهروند خط صفر» و «مادران کبوتر می‌شوند» اشاره کرد.

«اردشیرنامه» در نهایت یادآوری ساده اما مهمی است: زیبایی اغلب در ساده‌ترین چیزها پنهان شده است. کافی است کمی مکث کنیم و دوباره به آن‌ها نگاه کنیم.