مجموعه‌داستان «بنی‌آدم» از تازه‌ترین آثار داستانی محمود دولت‌آبادی است؛ نویسنده‌ای که بیشتر با رمان‌های بلند و تأثیرگذارش شناخته می‌شود. این کتاب پس از سال‌ها سکوت داستانی او منتشر شد و شامل شش داستان کوتاه با عنوان‌های مولی و شازده، اسم نیست، یک شب دیگر، امیلیانو حسن، چوب خشک بلوط و اتفاقی نمی‌افتد است. هر یک از این داستان‌ها مستقل‌اند، اما فضایی مشترک آن‌ها را به هم پیوند می‌دهد؛ فضایی تیره، پرابهام و آکنده از حس بی‌قراری که در آن انسان‌هایی سرگردان و حاشیه‌نشین حضور دارند.

دولت‌آبادی در این مجموعه به سراغ نوعی روایت متفاوت از آثار پیشین خود رفته است. اگرچه در بسیاری از نوشته‌های او رئالیسم اجتماعی نقش پررنگی دارد، اما در «بنی‌آدم» بیشتر داستان‌ها حالتی معماگونه و ذهنی پیدا کرده‌اند. روایت‌ها اغلب با وضعیتی مبهم آغاز می‌شوند و در طول داستان نیز همه‌چیز به‌طور کامل روشن نمی‌شود؛ گویی خواننده تنها بخشی از واقعیت را می‌بیند و بخش‌هایی از زندگی شخصیت‌ها همچنان در سایه باقی می‌ماند. این شیوه باعث می‌شود فضای داستان‌ها رازآلود و گاه حتی کابوس‌وار به نظر برسد.

آدم‌های این قصه‌ها معمولاً انسان‌هایی هستند که به دلایلی از مسیر عادی زندگی کنار زده شده‌اند: زندانیانی که در اندیشه فرارند، مهاجرانی که با بی‌پناهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، یا شخصیت‌هایی که در مرز جنون و سرگشتگی ایستاده‌اند. در داستان «چوب خشک بلوط» ــ که حال‌وهوایی نزدیک‌تر به رئالیسم شناخته‌شدهٔ دولت‌آبادی دارد ــ روایت به لحظه‌های پایانی زندگی پیرمردی می‌پردازد که در راهی نامعلوم بر دوش پسرانش مانده است؛ داستانی که فروپاشی اقتدار پدر و خودخواهی فرزندان را با تلخی خاصی تصویر می‌کند. در برخی دیگر از داستان‌ها نیز مرگ، مهاجرت، ازخودبیگانگی و بحران هویت به شکل‌های گوناگون حضور دارند.

یکی از ویژگی‌های مهم «بنی‌آدم» آزادی نویسنده در شیوه روایت است. دولت‌آبادی در این مجموعه کمتر به قواعد معمول داستان کوتاه پایبند می‌ماند و اجازه می‌دهد روایت‌ها به‌گونه‌ای آزاد و گاه سیال شکل بگیرند. همین امر باعث شده داستان‌ها حالتی تجربه‌گرایانه پیدا کنند؛ انگار نویسنده بیش از آنکه به دنبال طرحی دقیق باشد، در پی ثبت حال‌وهوای زمانه و تصویر ذهنی خود از انسان معاصر است. نتیجه، داستان‌هایی است که همزمان حس غم، پوچی، طنز تلخ و نوعی تراژدی مدرن را در خود دارند.

در مجموع «بنی‌آدم» را می‌توان تصویری از انسان امروز در جهانی پرآشوب و نامطمئن دانست؛ انسان‌هایی که گاه هویتشان مبهم است، آینده‌ای روشن پیش چشم ندارند و در میان بحران‌های فردی و اجتماعی سرگردان‌اند. این مجموعه نشان می‌دهد که دولت‌آبادی حتی پس از سال‌ها فعالیت ادبی همچنان در جست‌وجوی تجربه‌های تازه در روایت و زبان است. خواندن این کتاب فرصتی است برای دیدن چهره‌ای متفاوت از یکی از مهم‌ترین نویسندگان ادبیات معاصر ایران؛ مجموعه‌ای از داستان‌ها که با فضای خاص و رازآلودشان ذهن خواننده را درگیر می‌کنند و او را به تأمل درباره وضعیت انسان در جهان امروز وا می‌دارند.