كريم نيكو نظر در جايي نوشته است: «در این تحقیقِ چندلایه که در ظاهر شبیهِ یک گزارش است و در باطن چیزی میان افسانه و حقیقت، همه‌چیز از همان تکه‌ فیلم لرزان ۹۰ثانیه‌ای شروع شد؛ برشی زردرنگ از آرشیو بی‌بی‌سی سال ۱۹۶۹، جایی که جان لنون، با چشمانی خسته و لبخندی محو، از سفری به آبادان حرف می‌زند. از شبی می‌گوید که در آن‌جا اجرایی از یک گروه راک بومی دیده؛ گروهی به نام اُپاتان یا همان شط‌ بویز که در روایت‌ها بیش از آن‌که یک نام باشد، شبیه افسانه‌ای گمشده است.» همین اعتراف عجیب، مثل گردابی بود که پژوهشگرِ داستان را در خود فرو برد؛ به دل تاریخ، به کوچه‌های آبادان، به سرنوشت مردانی که زمانی روی صحنه برق می‌زدند و حالا فقط نشانی‌هایی پراکنده از آن‌ها باقی مانده است: «دست‌کشیدن روی زندگی اعضای این گروه، مثل دنبال‌کردن نخ‌هایی بود که مدام از هم می‌گریختند: از آموزش‌های چریکی در کوبا تا روایاتِ باورنکردنی درباره ریختن LSD در آب‌های شهر؛ از تفنگی که قرار بوده روی صحنه علیه پسر شاه بلند شود تا ردپایی در میان آتش سینما رکس و بعد، در سایه‌های جنگ و سال‌های پرغبار پس از آن. هیچ‌چیز به هم وصل نمی‌شد. هر سرنخ که پیدا می‌شد، سرنخی دیگر را کور می‌کرد. تا سال ۱۴۰۱ و روزی که متروپل فرو ریخت؛ تکه‌هایی تازه از پازل سر برآوردند و پژوهشگر که آن روزها به‌طور اتفاقی در آبادان بود، توانست گره‌هایی را باز کند. اما نه همه را.»

او حالا می‌گوید که باقی ماجرا را نمی‌خواهد دنبال کند؛ «این‌بار اگر پا در این قبر بگذارم، زنده برنمی‌گردم.»

«شط‌ بویز» داستانی‌ست که خودش را در لباس یک گزارش پژوهشی جا می‌زند؛ اما هر قدمش ما را به مرز لرزان میان واقعیت و خیال نزدیک‌تر می‌کند. کریم نیکونظر با زبانی یادداشت‌گونه و مستندنما، قصه‌ای می‌سازد که ظاهرش «تحقیق» است و باطنش «روایت». او یادآوری می‌کند که هر داستانی حتی اگر خیالی باشد، حتماً تکه‌ای حقیقت در دلش دارد؛ و «شط‌ بویز» نیز دقیقاً بازی با همین سایه‌روشن‌های حقیقت است. این کتاب مثل گشت‌وگذاری طولانی در یک آرشیو فراموش‌شده است؛ میان فیلم‌هایی که نیمه‌سوخته‌اند، اسامی که ناقص‌اند، زندگی‌هایی که محو شده‌اند، و صداهایی که هنوز از دور می‌آیند.

«شط ‌بویز» را باید به کسانی پیشنهاد کرد که به داستان‌هایی علاقه دارند که با اسناد بازی می‌کنند؛ کسانی که از جستجو لذت می‌برند، از روایت‌های مرزی و چندصدایی، از قصه‌هایی که نمی‌دانند کجا تمام می‌شود و کجا تازه شروع می‌شود. اگر شیفته روایت‌های معاصر فارسی، گزارش‌های ادبی، و افسانه‌های شهری هستید، این کتاب، شما را تا آخرین صفحه روی صندلی نگه می‌دارد.

نیکونظر با این کتاب نه فقط گروهی گمشده را زنده می‌کند، بلکه نشان می‌دهد چگونه یک تکه‌فیلم قدیمی می‌تواند راهی باشد به جهان‌هایی که در ظاهر مرده‌اند، اما هنوز در زیر خاکسترشان چیزی زنده مانده است.

#شط_بویز  #کریم_نیکو_نظر  #رمان_مستندنما  #ادبیات_معاصر  #گزارش_داستانی  #آبادان  #اُپاتان  #واقعیت_و_خیال  #معرفی_کتاب  #کتاب_خوانی