یانیس واروفاکیس، اقتصاددان و وزیر دارایی پیشین یونان، در کتاب بحث‌برانگیز تکنوفئودالیسم نظریه‌ای جسورانه مطرح می‌کند: سرمایه‌داری در شکل آشنای خود جای خود را به نظامی تازه داده است؛ نظامی که نویسنده آن را تکنوفئودالیسم می‌نامد. او این دگرگونی را نه خطری دوردست، بلکه تحولی می‌داند که همین حالا در زندگی روزمره ما جریان دارد.

برای درک این ادعا، کافی است به رفتارهای عادی خود در جهان دیجیتال فکر کنیم: جست‌وجو در اینترنت، خرید از فروشگاه‌های آنلاین، انتشار محتوا در شبکه‌های اجتماعی یا استفاده از پلتفرم‌هایی که واسطه ارتباط ما با مشتریان، همکاران و حتی دوستان مان هستند. ما از این خدمات استفاده می‌کنیم، اما هم‌زمان داده تولید می‌کنیم، توجه دیگران را به پلتفرم‌ها می‌کشانیم و به افزایش قدرت اقتصادی آن‌ها کمک می‌کنیم.

هسته اصلی استدلال کتاب در مفهومی نهفته است که نویسنده آن را «سرمایه ابری» می‌نامد؛ ترکیبی از زیرساخت‌های دیجیتال، نرم‌افزارها، الگوریتم‌ها و شبکه‌هایی که به شرکت‌های بزرگ فناوری امکان می‌دهند رفتار کاربران و جریان مبادلات را شکل دهند. در نگاه او، این شرکت‌ها بیش از آنکه صرفا از تولید کالا و خدمات سود ببرند، از جایگاه مسلط خود و وابستگی دیگران به پلتفرم‌های شان درآمد کسب می‌کنند. واروفاکیس این وضعیت را با مناسبات فئودالی مقایسه می‌کند: همان‌طور که در نظام فئودالی، مالک زمین بر دسترسی به قلمرو خود تسلط داشت، در نظام جدید نیز مالک پلتفرم می‌تواند برای حضور در قلمرو دیجیتال و بهره‌مندی از امکانات آن قواعدی تعیین کند که دیگران ناچار به پذیرش آن‌اند.

در این استعاره، کاربران به «رعیت‌های ابری» تبدیل می‌شوند؛ فروشندگان و کسب‌وکارهای کوچک برای دسترسی به مشتریان به قلمرو پلتفرم‌ها وابسته‌اند و صاحبان این قلمروها از موقعیتی برخوردارند که می‌توانند شرایط بازی را تعیین کنند.

اما تکنوفئودالیسم صرفا کتابی درباره شرکت‌های فناوری یا اقتصاد دیجیتال نیست. واروفاکیس می‌خواهد نشان دهد که این تحولات چه نسبتی با آزادی، دموکراسی و قدرت سیاسی دارند. وقتی دسترسی به بازار، امکان کسب درآمد و حتی ارتباط با دیگران به پلتفرم‌هایی وابسته می‌شود که قواعدشان را مالکان خصوصی تعیین می‌کنند، آیا هنوز می‌توان از رقابت آزاد و انتخاب مستقل سخن گفت؟ و اگر زیرساخت‌های اصلی زندگی اقتصادی در اختیار گروه کوچکی از شرکت‌ها باشد، شهروندان تا چه اندازه بر سرنوشت اقتصادی خود تسلط دارند؟ این پرسش‌ها کتاب را از حوزه اقتصاد فراتر می‌برند و به یکی از بحث‌های مهم زمانه ما، یعنی رابطه فناوری و قدرت، پیوند می‌زنند.